تبلیغات
آموزش ادبیات سوم راهنمایی - درس دوازدهم دور اندیشی
 
درباره وبلاگ




مدیر وبلاگ : adab3vom
نویسندگان
نظرسنجی
به طور کلی معلم ها رو چقدر دوست دارید ؟











آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
آموزش ادبیات سوم راهنمایی
صفحه نخست             تماس با مدیر           پست الکترونیک               RSS                  ATOM
چهارشنبه 22 آذر 1391 :: نویسنده : adab3vom

درس دوازدهم دوراندیشی 

 

درس دوازدهم                دور اندیشی

قالب شعر : مثنوی

از کتاب : مخزن الاسرار نظامی

بیت 1 :

·         کودکی از جمله آزادگان                             رفت برون با دو سه همزادگان

معنی : کودکی از خانواده ی انسان های نجیب و اصیل با دو سه نفر از هم سن و سالهای خودش ، برای بازی کردن ، بیرون رفت .

لغت : از جمله ی : از گروه ، از مجموعه ی / آزدادگان : ج آزاده ، اصیل و نجیب ، جوانمرد / همزادگان : ج همزاد ، هم سن و سال

نکته ی دستوری : کودکی : ساده («ی» در کودکی نکره است.)/ آزادگان و همزادگان : جمع

بیت 2 :

·         پای چون در راه نهاد آن پسر                     پویه همی کرد و درآمد به سر

معنی : وقتی که آن پسر بچّه شروع به حرکت و دویدن کرد ، با سر به زمین خورد.

لغت : پویه کردن : دویدن ، پوییدن

آرایه : پا و سر مراعات نظیر / پسر و سر : جناس / پای در راه نهادن و به سر در آمدن : کنایه

نکته ی دستوری : پویه : مشتق ( پوی + ه )

بیت 3 :

·         پایش از آن پویه در آمد ز دست                        مهر دل و مهره ی پشتش شکست

معنی : به هنگام دویدن ، کنترل خود را از دست داد و مهره ی کمرش شکست و علاقه اش به بازی از بین رفت.

لغت : مهر : عشق و علاقه / مهره ی پشتش : ستون فقرات

آرایه : پا زدست درآمدن ، کنایه از بی اختیار شدن ، کنترل از دست رفت / پا ، دست و دل : مراعات نظیر / مهر دل شکست : کنایه

بیت 4 :

·         شد نفس آن دو سه هم سال او                تنگ تر از حادثه ی حال او

معنی : به خاطر این حادثه ( زمین خوردن آن کودک ) آن دوستان هم سن و سالش ، احساس ناراحتی و اندوه می کردند.

آرایه : تنگ شدن نفس : کنایه از احساس ناراحتی و اندوه کردن / حال و سال : جناس

نکته ی دستوری : دو سه هم سال : ترکیب وصفی ( دو و سه ، صفت پیشین شمارشی هستند.)

تنگ تر : صفت تفضیلی

بیت 5 :

·         آن که ورا دوست ترین بود گفت                   در بن چاهیش بباید نهفت

معنی : نزدیک ترین دوستش گفت : باید او را در داخل چاهی عمیق ، بیندازیم.

لغت : بن : عمق ، ته / نهفت : پنهان کرد

نکته دستوری : دوست ترین : صفت عالی / « ـَ ش » در چاهیش : مفعول / و را : مخفف او را

بیت 6 :

·         تا نشود راز چچو روز آشکار                   تا نشویم از پدرش شرمسار

معنی : تا این حادثه برای کسی آشکار نشود و ما پیش پدرش شرمنده نشویم.

آرایه : راز و روز : جناس / تکرار « ر » : واج آرایی / راز مانند روز : تشبیه

نکته دستوری : چو : حرف اضافه و روز : متمم / آشکار : دو تلفّظی ( آشکار – آشِکار ) / « ـَ ش »

در پدرش : مضاف الیه

بیت 7 :

·         عاقبت اندیش ترین کودکی                  دشمن او بود از ایشان یکی

معنی : یکی از بچّه هایی که دشمن او بود ، کودکی آینده نگر و زیرک بود.

لغت : عاقبت اندیش : آینده نگر

نکته دستوری : عاقبت اندیش ترین : صفت عالی و از نظر ساخت ، مرکّب است . ( پسوند « ترین » ، در ساخت کلمه تأثیری ندارد.)

بیت 8 :

·         گفت : « همانا که درین همرهان                   صورت این حال نماند نهان »

معنی : آن کودک آینده نگر گفت قطعا این موضوع در میان این دوستان همراه ، پنهان نمی ماند.

توجه : همرهان : مخفّف همراهان و درین : مخفّف در این ، است.

بیت 9 :

·         چون که مرا زین همه دشمن نهند                       تهمت این واقعه بر من نهند

معنی : چون که از میان همه ی بچّه ها ، مرا دشمن او می دانند ، پس به من بد گمان می شوند.

لغت : تهمت : گمان بد ، افترا / واقعه : حادثه ، اتّفاق

بیت 10 :

·         زی پدرش رفت و خبردار کرد                    تا پدرش چاره ی آن کار کرد

معنی : به سوی پدرش رفت و او را از ماجرا آگاه کرد تا این که پدرش برای آن کار ، چاره ای بیندیشد.

لغت : زی : به سوی

نکته دستوری : زی ( به سوی ) : حرف اضافه / « ـَ ش » در پدرش : مضاف الیه / خبردار : مرکّب

بیت 11 :

·         هر که در او جوهر دانایی است                 بر همه چیزش توانایی است

معنی : هرکسی که در او گوهر دانایی وجود دارد ، توانایی انجام هر کاری را دارد .

لغت : جوهر : گوهر

نکته دستوری : زی ( به سوی ) : حرف اضافه / « ـَ ش » در پدرش : مضاف الیه / خبردار : مرکّب

معنی : هر کسی که در او گوهر دانایی وجود دارد ، توانایی انجام هر کاری را دارد.

لغت : جوهر : گوهر

نکته دستوری : « است » در مصراع اول به معنی وجود دارد ، فعل غیر اسنادی است.

بیت 12 :

·         دشمن دانا که غم جان بود                     بهتر از آن دوست که نادان بود

معنی : دشمن دانایی که سبب غم و اندوه انسان باشد ، از دوست نادان بهتر است.

آرایه : دشمن و دوست : تضاد / بیت ضرب المثل است . / تکرار « ن » : واج آرایی

نکته دستوری : بیت از سه جمله تشکیل شده است. / در بهتر از آن دوست ، فعل « است » حذف شده / بهتر : صفت تفضیلی است که نقش مسندی دارد.

تاریخ ادبیات

مخزن الاسرار : مثنوی مخزن  الاسرار ، سروده ی نظامی گنجوی و در حدود 2260 بیت در اخلاق و مواعظ و حکم است که در حدود سال 570 هـ . ق به اتمام رسید.

برای دیدن بقیه درس به ادامه مطلب مراجعه کنید.

خودارزیابی :

1- چاره ی کودک عاقبت اندیش چه بود ؟

این که برود پدر کودک را نقشه ای که بچّه ها کشید بودند آگاه کند تا هم خودش متّهم به کشتن او نشود هم تا فرصت باقی است پدرش کاری برای نجات فرزندش بکند.

2- این بیت فردوسی با کدام بیت ارتباط معنایی دارد ؟ توضیح دهید.

توانا بود هر که دانا بود           ز دانش دل پیر ، برنا بود

با بیت یازدهم درس – هر دوبیت می گویند آدم دانا همیشه تواناست.

3- نشانه های دور اندیشی چیست ؟

تشخیص خوب و بد کارها و اقدام به کاری که بهتر است و ضرر و زیانی را متوجّه شخص نمی کند.

4 - ................................

دانش های زبانی و ادبی

نکته ی اول :

به این دو ردیف جمله ، دقت کنید :

الف – دوستم آمد / او رفت / روزها گذشت / تو کتابی داشتی /کتابش را گرفت / آب را ریخت

ب – خورشید بر آمد / او در رفت / بیمار در گذشت / کتابت را برداشتی / نکته ها را فرا گرفت / دیوار فرو ریخت می بینید که فعل های ردیف دوم از یک پیشوند + فعل ساده ساخته شده اند و با فعل ساده ی ردیف اول ، اختلاف معنایی دارند. به این فعل ها فعل های پیشوند ی می گویند. قبلاً خوانده ایم که یکی از راه های واژه سازی به کار گیری « وند » هاست.

نکته : گاه پیشوند هیچ معنای تازه ای به فعل ساده نمی افزاید ولی باز هم فعل پیشوندی حساب می شود . مثل شمرد (برشمرد) گماشت ( برگماشت ) افروخت ( برافروخت ) افراخت ( برافراخت ) و ...

نکته دوم :

داستان های ادبی در دو قالب « منظوم » و « منثور » بیان شده اند که در ادبیات فارسی آثاری چون شاهنامه ی فردوسی ، لیلی و مجنون و خسرو و شیرین نظامی ، مثنوی مولوی و منطق الطیر عطّار ، نمونه های داستان های منظوم و کتاب هایی چون کلیله و دمنه ، مرزبان نامه و سمک عیّار ، نمونه هایی از داستان های منثور هستند.

در داستان های گذشته ، معمولاً شاعر یا نویسنده به نتیجه گیری می پرداخته و در آغاز ، میان یا پایان داستان ، منظور خود را بیان می کرده است و گاه نکته ای را طرح می کرده و برای فهم بهتر آن ، داستانی را به دنبالش می آورده که نظامی در شعر « دوراندیشی » از این شیوه استفاده کرده است.

در اکثر داستان های امروزی هدف و منظور داستان ، بیان نمی شود و دریافت پیام داستان به عهده ی خواننده و مخاطب داستان ، گذشته می شود ضمن این که اغلب داستان های روزگار ما بر خلاف گذشته ، به نثر است.

شاهنامه فردوسی : معروف ترین اثر حماسی ایران که حکیم ابوالقاسم فردوسی آن را در قرن چهارم طی حدوداً 30 سال و تقریباً 60000 بیت سروده است و موضوعش داستان ها و تاریخ ایران باستان است از آغاز تمدّن نژاد ایرانی تا انقراض حکومت ایران به دست عرب ها . این تاریخ طولانی در شاهنامه به سه دوره ی متفاوت ، تقسیم شده است.

1- دوره ی اساطیری از عهد کیومرث تا ظهور فریدون

2- دوره ی پهلوانی از قیام کاوه ی آهنگر تا کشته شدن رستم که طولانی ترین و مهمترین بخش شاهنامه است.

3- دوره ی تاریخی از روی کار آمدن بهمن یا اردشیر تا حمله ی اعراب به ایران.

در شاهنامه از چهار سلسله ، بحث شده است.

1- پیشدادیان 2- کیانیان 3- اشکانیان 4- ساسانیان

لیلی و مجنون : یکی از مثنوی های نظامی گنجوی ، شاعر قرن ششم شامل 4500 بیت که موضوع آن عشق و دلدادگی قیس ( مجنون ) به لیلی بنت سعد است.

خسرو و شیرین : یکی از پنج مثنوی نظامی گنجوی ، شامل 6500 بیت که داستان آن عشق خسروپرویز ، پادشاه ایران ، نسبت به شیرین شاهزاده ی ارمنی است.

منطق الطّیر : منثوی عرفانی عطّار نیشابوری که موضوعش گفت و گوی پرندگان است برای انتخاب پادشاه که هدهد آن ها را به سوی سیمرغ راهنمایی می کند.

سمک عیّار : نوشته ی فرامرزبن خداد ارّجانی ( قرن ششم ) بهترین نمونه ی داستان عامیانه ی فارسی است که اکثر حوادث آن در چین می گذرد و سرآمد قهرمانان و شخصیّت های آن ، سمک است که به عیّاری (جوانمردی) مشهور بوده است.

کار گروهی

1- با مراجعه به یکی از کتاب های داستانی ، درباره ی نتیجه و شخصیّت های آن گفت و گو کنید.

بر عهده دانش آموزان

2- چگونه می توان دوست را از دشمن ، تشخیص داد ؟

با بررسی و نقد گفته ها و کارهای افراد و توجّه به پیامدهای رفتار و کردار آن ها

3- درباره ی چند فعل که با افزودن پیشوند ، معنای دیگری پیدا می کند ، گفت و گو کنید.

فعل ساده

آمد

رفت

گذشت

داشتی

گرفت

ریخت

فعل پیشوندی

برآمد

دررفت

درگذشت

برداشتی

فراگرفت

فروریخت

معنای فعل پیشوندی

طلوع کرد

فرار کرد

فوت کرد

بلند و حمل کردی

آموخت

خراب شد

نوشتن :

1- پنج نمونه از واژه های غیرساده را از درس بیابید و آن ها را به اجزایشان تقسیم کنید.

عاقبت اندیش ----> عاقبت + اندیش

واژه های غیر ساده

مشتق

نادان = نا + دان

همزاد = هم + زاد

پویه = پوی + ه

شرمساز = شرم + سار

مرکب

خبردار = خبر + دار

عاقبت اندیش = عاقبت + اندیش

مشتق - مرکّب

دوراندیشی = دور + اندیش + ی

2- بیت زیر را به نثر روان برگردانید.

عاقبت اندیش ترین کودکی                      دشمن او بود از ایشان یکی

یکی از ایشان که کودکی عاقبت اندیش بود ، دشمن او بود.

3- با واژه های زیر یک بند بنویسید.

دانایی ،توانایی ، سربلندی ، چاره اندیشی

این که در مجموعه ی اشعار و ضرب المثل های ما که « توانا بود هر که دانا بود » بیانگر این است که اگر انسان از علوم و فنون روز آگاه و نسبت به تشخیص درست و غلط کارها توانا باشد بدون شک می توان با سربلندی ، تمام ابعاد زندگی خود و نزدیکانش را پیش ببرد و در مسائل و مصائب زندگی ، چاره اندیشی کند و توانایی خود را در پرتو دانایی و آگاهی به اثبات برساند.

4- نمونه دیگری از دور اندیشی و دوستی را که خود تجربه کرده اید یا شنیده اید ، بنویسید.

بر عهده خود دانش آموزان

5- با افزودن پیشوند مناسب به هر یک از فعل های زیر یک جمله بنویسید.

پرسید – زد – گذشت – رفت

پرسید – بازپرسید : طبیب احوال بیمارش را باز پرسید.

گذشت – در گذشت : پدرش پس از سال ها بیماری ، تابستان امسال درگذشت.

زد – برزد : آستین لباسش را به آرامی برزد / برزند از مشرق ، تیغ آفتاب

رفت – فرورفت : غوّاص به عمق دریا فرورفت.

6- املا

در نوشتن کلمات عربی نیازی به نوشتن همزه ی پس از الف آن ها نیست لذا بهتر است بنویسیم :

« املا ، انشا ، امضا ، اجرا ، انحنا ، استثنا ، اهدا ، ... »

نکته : کلمات « ماء » و « داء » ( بیماری ) استثنا هستند و باید همزه ی آن ها را نوشت.





نوع مطلب : فصل پنجم : اخلاق و زندگی، 
برچسب ها : درس دوازدهم دور اندیشی،
لینک های مرتبط :

شنبه 27 اردیبهشت 1393 08:55 ب.ظ
iloveyu
یکشنبه 21 اردیبهشت 1393 02:51 ق.ظ
واقعا نمیدونم چجوری تشکر کنم خیلی کمک کرد
شنبه 13 اردیبهشت 1393 06:23 ب.ظ
عالی بود
شنبه 30 فروردین 1393 10:22 ب.ظ
بد نبود
جمعه 29 فروردین 1393 11:15 ب.ظ
vaghean ali bood azizam kheeeeeeeeeeeeeeeeeeeeyli dooset daraaam bos bos
دوشنبه 18 فروردین 1393 08:25 ب.ظ
lotfan matalebetun ro bruz konid in ketab taghirat ZyaD karde...vali bazam mamnoon.
چهارشنبه 6 فروردین 1393 10:08 ب.ظ
ممممممممممممممنننننننننننوووووووووونننن
خیلی عالی بود
یکشنبه 18 اسفند 1392 03:48 ب.ظ
استفاه كردم خیلی ممنون.
ولی كاش می شد دانلودشون كرد.
دوشنبه 12 اسفند 1392 08:33 ب.ظ
Wow
adab3vom

درود
پنجشنبه 8 اسفند 1392 05:13 ب.ظ
هم خوب بود هم بد دستتون درد نکنه
adab3vom

درود بر شما
سه شنبه 6 اسفند 1392 06:16 ب.ظ
بی نظیر بود
adab3vom

بی نظیر که شما هستید
سه شنبه 6 اسفند 1392 05:40 ب.ظ
فکر نکنم از این بهر بشه
adab3vom

از این بهتر که شما هستید
جمعه 2 اسفند 1392 08:38 ب.ظ
عالی بود. اگه میتونین جواب عربی و ریاضی رو هم بذارید؟
adab3vom

ممنون - نمی تونیم
چهارشنبه 30 بهمن 1392 07:57 ب.ظ
خیلی خیلی خیلی سایت باحالی دارین ممنون
adab3vom

درود بر شما
جمعه 25 بهمن 1392 09:48 ب.ظ
چرا به عهده دانش اموز پ تو اینجا چه کاره ای
adab3vom

من وبلاگ نویسم
جمعه 25 بهمن 1392 07:05 ب.ظ
سلام خوب بود اما یه سوال ب. ن. می فعل پیشوندی میسازه
adab3vom

جمعه 25 بهمن 1392 02:24 ب.ظ
سلام ازاین بهترنمیشه خیلی دارم حال میکنمموفق باشین
adab3vom

خدا رو شکر
پنجشنبه 24 بهمن 1392 08:10 ب.ظ
خیلی خیلی ممنون ، عالییییییییییی بود ، مرسی ونیم
adab3vom

درود بر شما
پنجشنبه 24 بهمن 1392 01:51 ب.ظ
درود
واقعاً دستتان درد نکند که اینقدر به فکر ما هستید.
adab3vom

درود بر شما
سه شنبه 22 بهمن 1392 06:26 ب.ظ
ما هکت کردیم نو یک پسری
adab3vom

من فقط adab3vom هستم
دوشنبه 21 بهمن 1392 12:23 ق.ظ
خییییییییییییییییییییییییییییللللللللللللللللللللللللللللللللیییییییییییییییییییییییییییییییی خوووووووووووووووووبببببببببببببببببببببببببببب بووووووووووووووددددددد
adab3vom

خدا رو شکر
یکشنبه 20 بهمن 1392 09:48 ب.ظ
adab3vom

شنبه 19 بهمن 1392 11:59 ب.ظ
نج نچ نچ... نمیدونستم انقدر پسر بودن باعث خجالته...

آبرو هرچی پسره رو بردی...
از ما گفتن adab3vom
adab3vom

آنقدر که شما دنبال این جواب هستید ادیسون برای اختراع برق زحمت نکشید
جمعه 18 بهمن 1392 09:09 ب.ظ
OOOm ... TnX a Lot Man ..
GoOd Luck ... :p
adab3vom

جمعه 18 بهمن 1392 02:20 ق.ظ
تو پسری...من میدونم
adab3vom

من فقط adab3vom هستم
چهارشنبه 16 بهمن 1392 08:36 ب.ظ
مرسی عالی بود ولی ای کاش جواب تمام سوالات را می دادید
adab3vom

دیگه بقیه کار شماست
سه شنبه 15 بهمن 1392 09:41 ب.ظ
سلام.
من مجبورم هر روز بیام ازت تشکر کنم. اگه وبلاگ شما نبود / هیچ وقت به نمره ی من اضافه نمی شد
عشق خودمی....از راه دور بووووس
adab3vom

سلام درود بر شما
از اینکه به ما هر روز سر می زنید خیلی خوشحال و مسروریم.
سه شنبه 15 بهمن 1392 06:39 ب.ظ
مرسی عالی بود عزیز
adab3vom

شما عالی تر هستید
سه شنبه 15 بهمن 1392 03:24 ب.ظ
حالم بهم خوردخیلی خیلی خیلی /بووووووووووووووووووووووق/بود
adab3vom

فکر کنم اسهال شدی نگران نباش فقط سریع به یک دکتر مراجعه کن
دوشنبه 14 بهمن 1392 09:08 ب.ظ
عالی و بد.
عالی بخاطر اینکه خیلی مطالب مفیدی داره و بد هم بخاطر اینکه نمیشه کپی کرد.
adab3vom

خدا رو شکر
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


نمایش نظرات 1 تا 30
 
 
برچسب ها
پیوندها
آخرین مطالب