تبلیغات
آموزش ادبیات سوم راهنمایی - درس پنجم دانایی
 
درباره وبلاگ




مدیر وبلاگ : adab3vom
نویسندگان
نظرسنجی
به طور کلی معلم ها رو چقدر دوست دارید ؟











آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
آموزش ادبیات سوم راهنمایی
صفحه نخست             تماس با مدیر           پست الکترونیک               RSS                  ATOM
شنبه 10 دی 1390 :: نویسنده : adab3vom
درس پنجم دانایی

                                                                      دانایی
  • بدان کوش تا زود دانا شوی                                                   چو دانا شوی زود والا شوی
معنی :
تلاش کن تا زود ، دانا و خردمند شوی ، زمانی که دانا شوی ، زود ارجمند و بلند مرتبه می شوی

نکته :
چو : زمانی که ، حرف ربط ، پیوند ربط است.
دانا : دان + ا : مشتق
  • نه داناتر آن کس که والاتر است                                             که والاتر است آن که داناتر است
معنی :
مقام بلند داشتن و موقعیت خوب داشتن ، نشانه دانا بودن نیست ، بلکه انسان دانا از مقام والایی برخوردار است.

آرایه :
تکرار داناتر و والاتر / تکرار « ت » و « ر » : واج آرایی

نکته :
داناتر و والاتر : صفت تفضیلی
  • نبینی ز شاهان که بر تخت گاه                                              ز دانندگان باز جویند راه ؟
معنی :
آیا نمی بینی پادشاهانی که بر تخت شاهی ، حکومت می کنند از انسان های دانا راه و رسم مملکت داری را می آموزند.

آرایه :
شاهان و تخت گاه : مراعات نظیر

نکته :
باز جویند : فعل پیشوندی
بیت ، دارای استفهام انکاری است.
  • اگر چه بمانند دیر و دراز                                                        به دانا بودشان همیشه نیاز
معنی :
پادشاهان حتی اگر زمان طولانی ، حکومت کنند ، باز هم برای اداره ی مملکت به انسان ها دانا ، نیاز دارند.

نکته :
شان : ضمیر پیوسته که به نیاز بر می گردد : همیشه نیازشان به دانا بود ، در این صورت ، شان مضاف الیه است.
  • نگهبان گنجی تو از دشمنان                                                  و دانش نگهبان تو جاودان
معنی :
تو در برابر دشمنان از گنج و ثروت ، نگهبانی می کنی ؛ اما دانش همیشه نگهبان تو در برابر مشکلات است.

آرایه :
نگهبان و گنج : مراعات نظیر
تکرار « ن » : واج آرایی
  • به دانش شود مرد ، پرهیزکار                                                چنین گفت آن بخرد هوشیار
معنی :
انسان با علم و دانش ، پرهیزکار می شود ، آن خردمند هوشیار این گونه گفته که ...

آرایه :
عاقل ، بخرد : مراعات نظیر

نکته :
بخرد : ب + خرد : مشتق
پرهیزکار : مرکّب
  • که دانش ز تنگی پناه آورد                                                     چو بیراه گردی به راه آورد
معنی :
دانش تو را به هنگام سختی و دشواری پناه می دهد و اگر گمراه شدی تو را هدایت می کند.

                                                                                                                                           بوشکور بلخی
*****
  • علم ، بال است مرغ جانت را                                                بر سپهر او برد روانت را
معنی :
همانند پرنده ای است و دانش بال آن است که روح و جان تو را به آسمان پرواز می دهد.

آرایه :
مرغ جان : اضافه تشبیهی
علم مانند بال است : تشبیه
بال و مرغ : مراعات نظیر

نکته :
« را » : در مصرع اول ، فک اضافه است : بال مرغ جان تو ، و در مصرع دوم ، نشانه مفعول است.
  • دل بی علم ، چشم بی نور است                                         مرد نادان ز مردمی دورست
معنی :
انسان بدون علم ، مانند چشم نابینا است و انسان نادان از انسانیّت بی بهره است.

آرایه :
دل بی علم مانند چشم بی نور است : تشبیه
نور و دور : جناس
مرد : مجازاً انسان

نکته :
نادان و مردمی : مشتق
است : می باشد ، مضارع اخباری
  • نیست آب حیات جز دانش                                                    نیست باب نجات جز دانش
معنی :
علم ، به انسان ، زندگی جاوید می بخشد و او را از بلاها و گرفتاری ها نجات می دهد.

آرایه :
دانش مانند آب حیات : تشبیه
دانش مانند باب نجات : تشبیه
آب و باب : جناس
  • دل شود گر به علم ، بیننده                                                  راه جوید به آفریننده
معنی :
اگر وجود انسان با علم به آگاهی و بصیرت برسد به سوی خدا راه می یابد و به کمال می رسد.

نکته :
آفریننده و بیننده : مشتق
جوید : می جوید ، مضارع اخباری
شود : بشود ، مضارع اخباری
  • آنچه در علم ، بیش می باید                                                 دانش ذات خویش می باید
معنی :
آن چیزی که در به دست آوردن علم ، بیش از همه لازم است ، علم خود شناسی است.
                                                                                                                                      اوحدی مراغه ای


لغت :
والا : ارجمند ، بلند مرتبه
تخت گاه : جایگاه مخصوص که پادشاهان بر آن می نشینند.
دانندگان : دانایان
دیر و دراز : زمان طولانی
وُ : و
پرهیزکار : پارسا
بخرد : خردمند
تنگی : دشواری ، سختی
بیراه : گمراه
مردمی : انسانیّت
بی نور : نابینا ، بدون روشنایی
حیات : زندگی
باب نجات : در (راه) نجات
بیننده : آگاه ، بینا
آفریننده : خدا
می باید : لازم و شایسته است
ذات : وجود

خود ارزیابی
1. علم در این دو شعر به چه چیز هایی تشبیه شده است ؟
در شعر اول ، علم به نگهبان و در شعر دوم به بال ، نور ، آب حیات و باب نجات ، تشبیه شده است.

2. مفهوم حدیث معروف « من عرف نفس فقد عرف ربه » با کدام بیت ارتباط دارد ؟ چرا ؟
ابتدا به ترجمه حدیث توجه نمائید « هرکه خودش را شناخت ، پروردگارش را شناخته است » که با بیت آخر شعر اوحدی مراغه ای « آنچه در علم ، بیش می آید       دانش ذات خویش می باید » ارتباط دارد زیرا هر دو لازمه شناخت خداوند را شناخت انسان می دانند.

3. دانایی چه تأثیری در زندگی فردی و اجتماعی دارد ؟
انسان در کلیه کارهای فردی و اجتماعی خود به دانش و آگاهی نیاز دارد تا بتواند به دقت و درستی کار خود را انجام دهد. کافی است تا آدمی ، نگاهی به ناتوانی افرادی که دچار اختلال ذهنی هستند ، بیندازد تا بفهمد که سلامت نفس و داشتن حداقل آگاهی و دانایی ، چه تأثیری در کارهای بشری دارد ، اگر ما امروزه در زندگی خود احساس آرامش می کنیم این آرامش در پرتو دانش و آگاهی خود ما و دیگر انسانهایی پدید آمده است که هم عصر ماه هستند یا سالها و قرن ها قبل از ما بوده اند و به اختراع و ابتکار پرداخته اند.

4. ........................ به عهده دانش آموز

دانش های زبانی و ادبی
نکته اول :
سال های قبل خواندیم و دانستیم کلمات برون ، سیه و تبهکار « مخفّف » بیرون ، سیاه و تباه کار هستند.
در زبان فارسی گاه کلمات ، شکلی شبیه به هم دارند که از آنها در موقعیت های مختلف استفاده می شود.
مثل جاودان ، جاویدان ، جاوید / هوشیار ، هشیار / آینه ، آیینه / پرهیزکار ، پرهیزگار / مهمان ، میهمان .

نکته دوم :
اگر به قافیه های این دو شعری که در این درس خواندیم ، دقت کنیم ، می بینیم که هر بیت ، قافیه ای جداگانه و مستقل دارد به این قالب « مثنوی » می گویند که معمولا بلند و طولانی است.
مثنوی یعنی دوتایی و منسوب است به کلمه « مثنی » مثل معنوی که منسوب است به کلمه معنی.
قدیمی ترین مثنوی زبان فارسی « آفرین نامه » است از ابوشکور بلخی شاعر قرن چهارم.
مهم ترین مثنوی های زبان فارسی : شاهنامه فردوسی ، بوستان سعدی ، مثنوی مولوی ، لیلی و مجنون نظامی.

کار گروهی :
1. دست یابی به علم در گذشته و امروز چه شباهت ها و تفاوت هایی دارد ؟
الف ) شباهتها : درگذشته و حال ، نیاز به وجود معلم ، مکان مناسب ، وسیله نوشتن و یادداشت ، شباهت آموزشی ، دانش آموزان علاقه مند ، استفاده از تشویق و تنبیه ، برگزاری آزمون های شفاهی یا کتبی و ... از ضروریّات نظام آموزشی و دستیابی به علم بوده و هست.
ب ) تفاوتها : محدودیت معلم ها و رشته های آموزشی گذشته و تعدّد امروزی آنها ، ازدیاد اماکن آموزشی و دانش آموزان علاقه مند مجاز به تحصیل بودن همه فرزندان ، صرفه نظر از جنسیت آنها ، تنوع و تکامل لوازم التحریر ، استفاده از وسایل آموزشی مدرن مثل نوارهای صوتی و تصویری ، سی دی ، کامپیوتر ، کتاب ها رنگی ؛ تنوع علوم و فنون گوناگون از عمده ترین تفاوت های آنهاست.

2. دو شعر درس را با هم مقایسه کنید . شباهت ها و تفاوت های آنها را بگویید.
الف ) شباهت ها : هر دو در قالب مثنوی سروده شده اند ، علم و دانش را مایه کمال و بلند مقامی و موجب هدایت به راه راست و شناخت خداوند دانسته اند.
ب ) تفاوت ها : شعر اول ، بلند مقامی را از برکات دانایی و پادشاهان را محتاج به دانایان دانسته ، دانش را محافظ آدمی و هدایت گر او به راه راست دانسته ولی شعر دوم ، علم را مثل پر و بالی دانسته که به انسان ، مجال حرکت و پرواز به سوی کمال می دهد و علم را مثل نور چشم و آب حیات و باب نجات دانسته و تأکید می کند آنچه در فراگیری علم ، مهم و ضروری است ، شناخت نفس خویشتن است.

3. یکی از مثنوی های معروف را انتخاب کنید و بخشی از آن را در کلاس بخوانید.
به عهده دانش آموز

نوشتن :
با هریک از ترکیب های زیر جمله ای بنویسید.
آب حیات : عالمان ، علم و دانش را و عارفان ، عشق و معرفت را آب حیات و رمز ماندگاری دانسته اند.
راه نجات : پیروان همه ادیان معتقدند که فقط دین راه نجات آدمی را به انسان نشان می دهد.
مرغ جان : علم و آگاهی ، مرغ جان را به سوی کمال پرواز می دهد.
بخرد هوشیار : با افراد بخرد هوشیار ، دوستی کن.

2 . یکی از تشبیهات شعر اوحدی مراغه ای را بنویسید ، عناصر تشبیه را مشخص کنید و رابطه های آن ها را توضیح دهید.
نیست آب حیات جز دانش
مشبّه : دانش
مشبّه به : آب حیات
ادات تشبیه : -
وجه شبه : -
 در این تشبیه وجه شبه و ادات تشبه به کار نرفته است لذا تشبیه بلیغ است و علم و دانش را مثل آب حیات ، موجب بقا و ماندگاری انسان می داند.

3. چهار بیت اول شعر بوشکور بلخی را به نثر باز گردانی کنید.
بازگردانی : یعنی امروزی کردن شعر یا نثر که در آن
1- مضمون حکایت به خوبی منتقل می شود
2- به جای برخی از کلمات و ترکیبات دشوار و کهنه معادل های امروز قرار داده می شود.
3- ارکان کلام جابجا و به صورت معیار ، مرتّب می شود.
اینک بازگردانی چهار بیت اول شعر ابوشکور بلخی :
1. بکوش تا زود دانا شوی زیرا اگر دانا شوی زود بلند مقام می شود.
2. چنین نیست که هر کسی که بلند مقام تر است ، داناتر هم هست بلکه کسی که داناتر است ، بلند مقام تر است.
3. آیا نمی بینی شاهانی که بر تخت نشسته اند راه درست کارها را از دانایان می پرسند.
4. [ این پادشاهان ] حتی اگر سال های زیادی زندگی کنند ، همیشه به دانایان نیاز دارند.

4. شکل دوم کلمات زیر را بیابید و با هر یک از آنها جمله ای بسازید.
آشیانه ، آشیان : بعضی از پرندگان آشیانه خود را روی شاخه ها می سازند.
جاروب ، جارو : همیشه خانه اش را با جارو تمیز می کند.
میهمان ، مهمان : از قدیم گفته اند « مهمان » حبیب خداست.

5. املاء :
در املای کلمات مرکب ، هر دو شکل ( جدا و سرهم نویسی کلمه ) درست است اگر چه امروزه جدا نویسی بیشتر توصیه می شود مثل خوش حال : خوشحال / کتاب خانه : کتابخانه / دست یابی : دستیابی





نوع مطلب : فصل دوم : علم و فرهنگ، 
برچسب ها : درس پنجم دانایی،
لینک های مرتبط :


سه شنبه 13 مهر 1395 10:41 ق.ظ
عالی بود ممنون
شنبه 24 اسفند 1392 07:08 ب.ظ
سلام .... مطلبتون خیلی عالی بود ... عالی ...عالی...عالی...
شنبه 24 اسفند 1392 07:08 ب.ظ
سلام .... مطلبتون خیلی عالی بود ... عالی ...عالی...عالی...
جمعه 25 بهمن 1392 11:12 ب.ظ
خییییییلی خوب بود ولی حیف نمیشه کپی کرد
adab3vom

دیگه این محدودیت رو وبلاگ داره
یکشنبه 13 بهمن 1392 11:21 ب.ظ
خیلیییییییییییییییییییییی خیلیییییییییییییییییییییییی ممنون
adab3vom

سپاسگزارم
جمعه 11 بهمن 1392 10:47 ب.ظ
یک دنیا تشکر.واقعا" خوب بود.
adab3vom

یک کهکشان از شما متشکریم
سه شنبه 3 دی 1392 07:22 ب.ظ
عالی بود
adab3vom

شما عالی تر هستید
سه شنبه 3 دی 1392 06:49 ب.ظ
خیلیییی كمكم كرد مرسییی كلیی
adab3vom

ممنونم خدا رو شکر
دوشنبه 25 آذر 1392 06:25 ب.ظ
خیلی عالیه من خیلی راضیم کارم اسون شده
adab3vom

ما هم از رضایت شما بی نهایت خوشحالیم
دوشنبه 27 آبان 1392 09:27 ب.ظ
ممنونم ممنونم دوست خوب من واقعااااااااااااااا به من خیلی کمک کردی ازت ممنونم
adab3vom

از این بابت خوشحالیم
جمعه 24 آبان 1392 11:50 ق.ظ
عالیییییی بود مرسی خیلی کامل بود
adab3vom

خدا رو شکر
سه شنبه 21 آبان 1392 10:11 ق.ظ
Mmmmmmmmmmmmmmmmrrrrrrrr300000000000000
adab3vom

ممنون
دوشنبه 20 آبان 1392 07:27 ب.ظ
عالی
adab3vom

شما عالی تر
یکشنبه 19 آبان 1392 08:52 ب.ظ
لطفا رنگ فونت مطلب رو عوض کنید بابا چشممون در اومد
adab3vom

انشاء ا... در اسرع وقت
یکشنبه 19 آبان 1392 11:11 ق.ظ
در بخرد هوشیار منظور چه کسی است؟ قطعا شخص خاصی مد نظر شاعر بوده است که بیت آخر را گفته است.فکر نکنم منظور کلی (انسان هوشیار) منظور شاعر باشد.
adab3vom

شاید
جمعه 17 آبان 1392 08:11 ب.ظ
خیلی عالی یودممنون
adab3vom

خودت عالی تر هستی
سه شنبه 14 آبان 1392 09:51 ب.ظ
واقعاممنننووون خیلی لطف کردین......
adab3vom

وظیفه ماست
سه شنبه 14 آبان 1392 09:50 ب.ظ
واقعاممنننووون خیلی لطف کردین......
adab3vom

تشکر لازم نیست وظیفمونه
سه شنبه 14 آبان 1392 10:31 ق.ظ
ali bud kheili komak kard kheiliaaaaaa moteshakeram.
adab3vom

سپاسگزارم
سه شنبه 14 آبان 1392 09:46 ق.ظ
فقط میتونم نگم آلی بود خیلی خیلی ممنون
adab3vom

سپاسگزارم
یکشنبه 12 آبان 1392 06:48 ب.ظ
واقعا ممنونم خیلی خوب بود اگه این کمک شما نمی بود من فردا می رفتم مدرسه چیزی ننوشته بودم ممنوووووووون.
adab3vom

خدا رو شکر
شنبه 11 آبان 1392 04:18 ب.ظ
خیلی ممنون عزیز ولی انصافا یه توضیحی درباره اون چیزی که دست و پاتو بسته ماهم بدونیم درباره اون آآآآیه شریفه.
خیلیم ممنون!!!!
adab3vom

اون آیه شریفه همونه که توی خارج نازل شده ولی توی ایران هنوز ناقصه و آیه اینه « حق هر گونه چاپ و کپی برداری از این اثر ممنوع و پیگرد قانونی دارد»
جمعه 10 آبان 1392 10:29 ب.ظ
من بیچاره از صبح دارم همشو تو پاور پوینت تایپ می کنم اخه یعنی چی
adab3vom

من بیچاره رو بگو کل کتاب و تایپ کردم
جمعه 10 آبان 1392 05:36 ب.ظ
عاااااااالی بود مونده بودک چه گوری تدریس کنم ممنوووووووون میبوسمتووووون
adab3vom

خدا رو شکر
جمعه 10 آبان 1392 04:42 ب.ظ
خوب بود ممنون.
adab3vom

خدا رو شکر
جمعه 10 آبان 1392 03:31 ب.ظ
خیلی خوب بود بهتر ازاین نمی شد.واقعا مرسی
adab3vom

خدا رو شکر
پنجشنبه 9 آبان 1392 02:47 ب.ظ
خیلی به دردم خورد
adab3vom

خدا کنه که به درد ها بخوره اون ها رو از بین ببره
چهارشنبه 8 آبان 1392 08:38 ب.ظ
خوووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووب بود
adab3vom

خدا رو شکر
سه شنبه 7 آبان 1392 06:32 ب.ظ
تقدس رو بی خی رئیس بلاگ.ما بی چاره های تیزهوشان وقت سرخاروندن نداریم بعد بیایم اینا رو تایپ کنیم؟؟؟
در هر صورت مرسی بلاگتون خیلی خوبه ولی بهتره یه ذره آرایه ها رو بیشتر و کاملتر بنویسین
adab3vom

وقت سر خاروندنو ندارید وقت کارای دیگه رو که دارید مثل اینترنت اومدن من وقت سر خاروندن دارم اما وقت کارای دیگه رو ندارم مثل اینترنت اومدن
سه شنبه 7 آبان 1392 04:38 ب.ظ
عالی بود
adab3vom

خدا رو شکر
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


نمایش نظرات 1 تا 30
 
 
برچسب ها
پیوندها
آخرین مطالب